Het nut van bewegen bij (risico op) GDM zwangerschapsdiabetes of Diabetes type 1 tijdens de zwangerschap

Dat bewegen belangrijk is weten de meeste zwangere vrouwen wel, maar dat het een grote rol speelt in de insuline- en suikerhuishouding weten veel vrouwen niet. Ik ga in dit artikel wat dieper in op wat er fysiologisch eigenlijk gebeurd tijdens een normale, gezonde zwangerschap en ik leg uit hoe bewegen daar invloed op heeft. Verder krijg je exact te horen hoelang en met welke intensiteit je zou moeten gaan trainen om optimaal profijt te hebben van je beweegactiviteit op het voorkomen of reguleren van je suiker bij zwangerschapsdiabetes of wanneer je DM type 1 hebt. Daarnaast vertel ik je een aantal positieve effecten van bewegen waar je wellicht niet zo snel aan zou denken!

Zo word je hopelijk enthousiast om (nog beter) gemotiveerd te zijn lekker te bewegen tijdens en rondom je zwangerschap.

Welke algemene fysieke voordelen de meeste zwangere vrouwen wel kennen

Uit onderzoek blijkt dat de meeste zwangere vrouwen een aantal voordelen van bewegen wel kunnen benoemen. Dat zijn:

• Het verbetert je cardiovasculaire fitheid (de functie van je longen en hart)

• Het vermindert een excessieve gewichtstoename

• Het vermindert (de kans op) rug- en bekkenklachten

• Het vermindert de kans op complicaties tijdens de bevalling

• Better in, better out.

Daarnaast zijn er ook wat minder bekende voordelen van bewegen.

Zo hebben zwangeren die bewegen volgens de beweegnorm een verminderde kans op:

• Pre-ecalmpsie

• Zwangerschapsdiabetes

• Sectio's

• Hypertensie

• Angstklachten

• Prenatale depressie

• LGA/SGA babies

• Vroeggeboorte bij vrouwen met een BMI > 25kg/m2

• Urine-incontinentie

En dan hebben we de fysieke en mentale voordelen voor na de bevalling nog niet eens besproken.

Meer hierover en hoe je dit alles zelf zo positief mogelijk beinvloed lees je in het door mij geschreven boek. Met de couponcode: 'BLOG' koop je het boek TIJDELIJK met korting.

EnergieLabel A ~ Word een energieke moeder!

€29.95

Nu kopen

Normale zwangerschap: wat gebeurt er met de bloedsuiker?

Tijdens een normale zwangerschap verandert de manier waarop het lichaam omgaat met glucose (suiker in het bloed). Dit is een fysiologisch proces en bedoeld om de groei van de baby te ondersteunen.

Factoren die de bloedglucosespiegel beïnvloeden

• Glucoseoverdracht van moeder naar foetus

  • Glucose wordt continu via de placenta doorgegeven aan de baby

  • Hierdoor kan de nuchtere bloedsuiker van de moeder iets dalen tijdens de zwangerschap.

• Productie van zwangerschapshormonen door de placenta

  • De placenta produceert onder andere hPL, progesteron en oestrogeen

  • Deze hormonen werken insuline-tegenwerkend (insuline-antagonistisch)

  • Hierdoor reageren lichaamscellen minder goed op insuline

  • Dit leidt tot een toename van insulineresistentie

• Compensatie door de alvleesklier (pancreas)

  • Het lichaam probeert dit te compenseren door:

    • vergroting en verhoogde activiteit van de bètacellen

    • toename van de insulineproductie

  • Zolang deze compensatie voldoende is, blijven glucosewaarden binnen de normale grenzen

• Zwangerschap als fysiologische stressor

  • Een zwangerschap vraagt veel van het lichaam

  • Het metabolisme, het hormonale systeem en de energieregulatie moeten continu bijstellen

  • Dit maakt de zwangerschap tot een metabole stresssituatie, ook bij gezonde vrouwen

Veranderingen per trimester (dit verklaart waardoor er een verhoogd risico is op zwangerschapsdiabetes tijdens de zwangerschap)

• De insulineresistentie neemt vooral toe in het 2e en 3e trimester

• Dit mechanisme zorgt ervoor dat:

  • er meer glucose beschikbaar blijft in de bloedbaan

  • de baby verzekerd is van voldoende energie voor groei en ontwikkeling

👉 Dit is een normaal en functioneel proces, maar verklaart ook waarom sommige vrouwen in deze fase een verhoogd risico ontwikkelen op zwangerschapsdiabetes.

Vrouwen met Diabetes Mellitus type 1 zullen merken dat hun waarden ook sterk veranderen in deze maanden van de zwangerschap.

Wat doet bewegen met je bloedsuiker tijdens de zwangerschap?

Tijdens de zwangerschap verandert de manier waarop je lichaam met suiker (glucose) omgaat. Bewegen helpt je lichaam om deze veranderingen beter op te vangen.

1. Je spieren nemen suiker op, ook zonder extra insuline

• Tijdens bewegen trekken je spieren samen

• Hierdoor worden GLUT-4-transporters actief(dit zijn ‘poortjes’ in de spiercel die glucose naar binnen laten)

• Deze poortjes verplaatsen zich naar de buitenkant van de spiercel

• Daardoor kan glucose direct vanuit het bloed de spier in, grotendeels zonder insuline

Waarom dit belangrijk is tijdens de zwangerschap:

• Zwangerschapshormonen zorgen ervoor dat je lichaam minder gevoelig wordt voor insuline

• Bewegen helpt je lichaam om toch glucose op te nemen, ondanks deze insulineresistentie

👉 Gevolg:

• je bloedsuiker daalt op een natuurlijke manier

• zonder dat je lichaam extra insuline hoeft te gebruiken

2. Minder hoge bloedsuikerpieken na het eten

• Lichte tot matige beweging (bijvoorbeeld wandelen na een maaltijd):

  • zorgt ervoor dat glucose minder lang in je bloed blijft

  • en sneller wordt gebruikt door je spieren

👉 Gevolg:

• minder hoge bloedsuikerpieken na het eten

• minder schommelingen in je bloedsuiker gedurende de dag

• een gunstig effect bij een verhoogd risico op zwangerschapsdiabetes of bij zwangerschapsdiabetes (GDM)

3. Bewegen remt de toename van insulineresistentie

• Tijdens de zwangerschap neemt insulineresistentie normaal toe(je cellen reageren minder sterk op insuline door hormonale veranderingen)

• Regelmatig bewegen helpt om deze toename af te remmen

• Je spieren blijven hierdoor beter reageren op insuline

👉 Gevolg:

• je lichaam blijft gevoeliger voor insuline

• een betere energiebalans voor jou als moeder

• een stabielere aanvoer van glucose naar je baby

De effecten van bewegen op spierniveau kort samengevat:

Bewegen tijdens de zwangerschap is geen extra belasting, maar een manier om je lichaam te ondersteunen in de hormonale en metabole (spier-gerelateerde) veranderingen die nu plaatsvinden. Het helpt om je bloedsuiker stabieler te houden — voor jezelf én voor je baby.

Wat moet je doen qua bewegen om deze voordelen te krijgen?

De positieve effecten van bewegen op je bloedsuiker ontstaan niet door één losse activiteit, maar door regelmaat en voldoende totale beweegtijd.

Hoeveel beweging is nodig?

• Onderzoek laat zien dat:

  • minimaal 140 minuten per week

  • matig intensieve bewegingnodig is om een reductie van circa 25% in diabetes-gerelateerde risico’s te bereiken.

    
    

Matig intensief betekent:

• je ademhaling gaat sneller

• je voelt dat je actief bezig bent

• praten kan nog, zingen niet meer

Voorbeelden:

• stevig wandelen

• fietsen

• zwemmen

• zwangerschapscursussen als ZwangerFit-training/ Powermama/ MomInBalance

👉 Dit komt neer op gemiddeld 20 minuten per dag, wat voor de meeste vrouwen haalbaar is.

Welke vorm van bewegen werkt? (fysiologie)

Duurtraining: stabielere bloedsuiker

Bij duuractiviteiten zoals wandelen, fietsen of zwemmen:

• gebruiken je spieren continu glucose als brandstof

• daalt je bloedsuiker geleidelijk

• is de kans op hypoglykemie meestal klein, zeker bij rustige tot matige intensiteit

👉 Dit type beweging is daarom zeer geschikt:

• bij (risico op) zwangerschapsdiabetes

• als basis van je weekbeweging

Onthoudt dat de werking van duurtraining nog lang doorgaat en dat dit ook in de nacht gevolgen van hebben. Goed testen dus.

Krachttraining: ander effect op bloedsuiker

Bij kracht- en intensieve inspanning gebeurt iets anders:

• stresshormonen (zoals adrenaline) komen vrij

• hierdoor kan de bloedsuiker tijdelijk stijgen

Dit klinkt misschien ongunstig, maar:

• krachttraining verhoogt spiermassa

• meer spiermassa betekent meer capaciteit om glucose op te nemen

• dit werkt juist gunstig op de langere termijn

Test dus wel altijd je waarden voor, tijdens en na de training.

👉 Daarom is een combinatie van duur- en lichte krachttraining ideaal.

Wat levert dit concreet op bij een diabetische zwangerschap?

Regelmatige, matig intensieve beweging draagt bij aan:

• Verbeterde insulinegevoeligheid (je lichaam reageert beter op insuline)

• Betere glucoseregulatie

  • lagere HbA1c-waarden

  • minder grote bloedsuikerschommelingen

• Lagere insulinebehoefte (bij vrouwen die insuline gebruiken)

• Cardiovasculaire winst

  • betere bloeddrukregulatie

  • positieve invloed op hart- en vaatstelsel

• Gewichtscontrole

  • minder excessieve gewichtstoename

  • betere energiebalans

    
    

Praktische aandachtspunten bij bewegen

Om veilig en effectief te bewegen tijdens de zwangerschap is het belangrijk om:

• altijd koolhydraten beschikbaar te hebben

• voldoende hydratie te waarborgen

• inspanning geleidelijk op te bouwen

• te luisteren naar signalen van je lichaam

👉 Bewegen moet ondersteunend voelen, niet uitputtend.

Samenvattend

Door wekelijks minimaal 140 minuten matig intensief te bewegen:

• help je je spieren glucose opnemen, ook zonder extra insuline

• verminder je bloedsuikerpieken en schommelingen

• ondersteun je zowel jouw gezondheid als die van je baby

Bewegen is daarmee geen extra belasting tijdens de zwangerschap, maar een krachtig fysiologisch hulpmiddel.

Meer tips hoe je goed voor je lichaam kunt zorgen en daarmee ook voor je kindje?

Koop, tijdelijk met korting het door mij, Suzan de vrouwenfysiotherapeut, geschreven boek. Door tijdens het koopproces kortingscode: "BLOG" in te voeren krijg je korting omdat ik je graag help naar een energiek en klachtenvrij moeder zijn!

EnergieLabel A ~ Word een energieke moeder!

€29.95

Nu kopen

Heb je vragen of wil je ergens informatie over? Zoek me even op via de socials: insta of linkedIn en dan reageer ik zo snel mogelijk.

Sportieve groet, Suzan de Vrouwenfysio